^{محمود فتوحي. تهران : انتشارات سخن.}

^{چاپ نخست ۱۳۸۵ - ۲۳۱ص.} 

^{شمارگان ۲۲۰۰}

^{قیمت ۲۵۰۰ تومان}

^{اين كتاب مقاله علمي- ‌پژوهشي را به منزله رسانه ‌اصلي علوم دانشگاهي معرفي مي‌كند و تازه‌ترين ديدگاه‌هاي دانشگاهي را درباره انواع پژوهش، روش تحقيق، تنظيم طرح، ‌يادداشت‌برداري و روش‌هاي مستندسازي اطلاعات، نقلِ قول و ارجاع‌نويسي، ‌کتاب‌شناسي مجموعه‌‌هاي‌ ‌اطلاع‌رساني و منابع الکترونيک جديد به بحث مي‌گذارد. الگو‌هاي فني ويرايش و نگارش اين كتاب بر اساس چهار شيوه‌نامة معتبر جهاني (شيوه‌نامه‌هاي انجمن روانشناسي امريکا، انجمن زبان مدرن، شيوه‌نامه ‌انتشارات دانشگاه شيکاگو و راهنماي سبک آنلاين دانشگاه کلمبيا تنظيم شده كه علاوه بر نگارش مقالة پژوهشي در نگارش پايان‌نامه و پژوهش‌هاي آکادميک نيز خالي از فايده نيست.}

پرسش

معيار تعيين واحدهاي مستقل واژگاني چيست؟ آيا به طور نمونه واژه‌ي دانش‌آموزان يک واحد واژگاني(يک واژه‌ي مرکب) است با دو واژه و يک تکواژ دستوري؟ فرق اين واژه با دانشجو و دانشگاه چيست که بايد اين دو را سر هم نوشت و آن اولي را جدا؟

 

پاسخ

در باب مسئله پر دردسر سرهم / جدانویسی در فارسی نکات زیر را یاد آور می شویم:

-          اگر یکی از تکواژها نیمه فعال یا غیر فعال باشد ترجیحاً کلمه مرکب را سر هم می نویسند. 

-          اگر در ترکیب، امتزاج دو جز بر افتراق آنها غالب شود سر هم می نویسند. دانشجو / ضرباهنگ. 

-          طول واحدهای زبانی در یک کلمه مرکب نیز در سر هم نویسی مدخلیت دارد. واحدهای کوتاه در سرهم نویسی شکل مقبولتری دارند و واحدهای بلند شکلی ناخوشایند پیدا می کنند.

-          اگر آوای پایانی بخش اول با آوای آغازین بخش دوم از لحاظ شکل نگارش همخوان نباشد جدا می نویسند. دانشاموزان / دانش‌آموزان.

 

پرسش

چرا نخستین صفحه‌ی فصل‌ها بدون شماره تایپ می‌شود؟

پاسخ

 تا این لحظه پاسخ قانع کننده ای نداریم. این گونه موارد به عرف و سنت بدل شده است. شاید دلیل آن باشد که در قدیم صفحة سفیدی بین بخشها و فصول کتاب می گذاشتند و چون مطلبی در آن نمی آمد در شمار تعداد صفحات به حساب نمی آمده؟

 

پرسش

یعنی دانشگاه شیکاگو و کلمبیا برای دستور خط فارسی شیوه نامه دارند ؟

پاسخ

چنان‌که در یادداشت پيشين آمده است؛ "اين مجموعه، انجيل ويراستاران انگلوامريكايي است." و براي زبان فارسي به طور اخص نمي‌توان چيزي يافت، ولي چنين به نظر مي‌رسد با بررسي مسايل آمده در آن شيوه‌نامه، تطبيق دادن آن با مسايل نگارشي فارسي و با توجه به روح زبان فارسي، بتوانيم براي برخي مسايل دليلي علمي و فراتر از ابراز نظر‌هاي سليقه‌اي بيابيم.

پرسش

آیا شیوه‌ي دقيق و علمي براي تعيين املاي همزه وجود دارد؟

هيئت يا هيأت؟

مسئول يا مسؤول؟

پاسخ

اساسا رسم الخط يک عادت  يا قرارداد است.

نگارش و قرائت همزه (مخصوصا همزة وصل) در زبان عربي نیز از موضوعات بحث انگيز است. همزه از صامتهايي است که در نگارش، صورت آوايي  مستقلي ندارد و بايد روي يک کرسي بنشيند. مثلاً همزه آغازين عموماً بر کرسي الف مي نشيند: إنسان / أُردو / أرباب

بطور غالب املاي همزه مياني، تابع مصوتهاي جانبي است: در همزة ساکن، تابع مصوت قبل از همزه و در همزة متحرک تابع حرکت خود است. همزة مضموم بر کرسي واو همزة مکسور بر کرسي ياء و همزة مفتوح بر کرسي الف مي نشيند.

رؤوس/ رؤيت / رأس / بأس / دأب/ ذئب /

اما اين قاعده دقيقا رعايت نشده است چنان که مسؤول از لحاظ نگارش آوايي درست تر است از مسئول. اما مسئول رايج تر است. همچنين است حکم هيأت

 

پرسش

در صفحه‌ی 204 کتاب نگارش و ویرایش (سمیعی (گیلانی)، احمد.(1380). نگارش و ویرایش. تهران: سمت) آمده است: ها (نشانه‌ی جمع) همواره جدا نوشته می‌شود:

کتاب‌ها، خانه‌ها، این‌ها

استثنا: آنها (صورت جمع ضمیر غایب «او»)

بین این ضمیر که فکر می‌کنم در آن نیز «ها» علامت جمع باشد با دیگر «ها»ی  جمع‌ فرق چیست و چرا باید سرهم نوشته شود؟

پاسخ

نظر شما درست است درباب "آن ها" تفاوت خاصي نمي توان با بقيه موارد پيدا کرد. ديدگاههاي ويراستاران فارسي بيشتر ذوقي و مبتني بر عادت است.

به نظر مي رسد جدانويسي تکواژهاي فارسي، براي نشان دادن استقلال واحدهاي زباني بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد. در نگارش بيش  از هر چيز بايد به يکدستي متن نوشتار توجه کنيد. در متون چاپي با وجود فاصلة مجازي (نيم فاصله) بحث متصل يا منفصل نويسي تا حدودي حل مي شود.

پرسش. در مورد موارد کاربرد (. , : ) توضیح می خواهم

 

پاسخ. نقطه نشانة توقف کامل و پایان جملة خبری یا انشایی در زبان فارسی است.

موارد کاربرد نقطه در زبان فارسی:

پس از نشانه های اختصاری  مانند  ق. م . (قبل از میلاد)

 

دو نقطه :

1. در جملة مرکب، میان جمله واره های مقدماتی و جمله واره هایی که یک موضوع را طبقه بندی می کنند.

عقل دو نوع است: مکسبی و مکتبی

2. برای آغاز نقل قول مستقیم

            احسان گفت: «سرمقاله را من نوشتم».

3. برای تقسیم و شماره گذاری

شرایط ثبت نام: 25 سال سن، پایان خدمت سربازی

4. میان کلمه و معنی آن

آخشیج: عنصر

5. میان شمارة سوره و آیه

قرآن کریم، 2/ 55 (به جای سوره] بقره :آیه55)

6. برای جدا کردن عنوان اصلی و فرعی کتاب

غزلان الهند: مطالعة تطبیقی بلاغت هندی و فارسی

7. برای نشان دادن اجزای ساعت

            10:15:16 به جای (ساعت ده و پانزده دقیقه و شانزده ثانیه)

 و موارد دیگر را در کتابهای ویرایش و نگارش ببینید.

پرسش:

اگر در ويرايش، متن رونوشت دقيق از روي ماده‌ي قانوني باشد و زبان و نوع نوشتار نادرست باشد آيا ويراستار حق دارد در اصل ماده دست برده آن را اصلاح کند؟

 

پاسخ:

چنانچه نقل مستقیم از متن قانون (نص و مُر) است، ویراستار یا نویسنده مجاز به تغییر متن نيست؛ زیرا دخل و تصرف در ماده ی قانونی محسوب می شود. 

معروفترين شيوه نامة نگارش و ويرايش در جهان شيوة نامة‌ دانشگاه شيكاگو است، كه انتشارات دانشگاه شيكاگو از يكصد سال پيش آن را منتشر مي كند. اين مجموعه، انجيل ويراستاران انگلوامريكايي است. يايگاه اينترنتي اين انتشارات به پرسشهاي ويرايشي و سبكي مراجعان از سراسر جهان پاسخ مي دهد: ببينيد

http://www.press.uchicago.edu/books/lipson/honestcollege/citationfaq.html

 

براي يافتن نامهاي اختصاري ر. ك:

امامي‌پور، مرتضي. (1379). فرهنگ جامع اختصارات. تهران: انتشارات فردوسي. شامل 9600 نشانة ‌اختصاري.

 و كتاب هزار و پانصد صفحه‌اي فرهنگ اختصارات:

Dean A. Stahl, Karen Kerchelich, Ralph De Sola, (2001). Abbreviations Dictionary. Publisher: CRC Press. (pp 1529).

و نيز پايگاه اينترنتي داراي۳ میلیون علامت اختصاری در اين نشاني:

http://www. acronyma. com